"ครูผู้ให้ของแผ่นดิน"
สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ฯ กับการส่งเสริมการศึกษาของราษฎร

สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงริเริ่มและส่งเสริมการศึกษามาโดยตลอด ตั้งแต่ครั้งเมื่อพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร แปรพระราชฐานไปประทับแรม ณ วังไกลกังวล อำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ เมื่อพุทธศักราช ๒๕๑๕ โดยทรงสละเวลาในบางวัน เสด็จพระราชดำเนินไปทรงสอนหนังสือแก่ชาวบ้าน ณ หมู่บ้านปราณคีรี ด้วยพระองค์เอง และทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้ข้าราชบริพารจัดหาหนังสือที่เหมาะสมหลายประเภท อาทิ นิทานพื้นบ้าน และเรื่องเชิงประวัติศาสตร์ สำหรับเด็กเล็ก เด็กโต และผู้ใหญ่ ทรงให้อ่านถวาย ทรงอธิบายเพิ่มเติม และทรงแทรกเรื่องความรักชาติ ความรักแผ่นดิน ความรู้ด้านจริยธรรม คุณธรรม และสุขศึกษาแก่ราษฎรในระดับต่าง ๆ

นอกจากนี้ ในการเสด็จพระราชดำเนินไปทรงสอนหนังสือชาวบ้านแต่ละครั้ง ยังทรงนำบัญชีรายชื่อผู้เข้าเรียนและผลการเรียน รวมทั้งทรงพระราชทานรางวัลแก่ผู้เรียนดีอยู่เสมอ ต่อมาเมื่อมีการจัดตั้งโรงฝึกศิลปาชีพในภูมิภาคต่าง ๆ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง จะทรงสอนหนังสือแก่บุตรหลานของสมาชิกศิลปาชีพด้วยพระองค์เอง และทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้ข้าราชการและทหารที่อารักขาช่วยสอนด้วย