จากห้องเครื่องสู่พระราชพิธี พระราชภารกิจอันละเมียดละไมของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ฯ

สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ถึงแม้จะทรงมีพระราชภารกิจมาก ก็มิได้ทรงละทิ้งหน้าที่ “แม่บ้าน” และมิได้ทรงเห็นว่าเป็นเรื่องของทางห้องเครื่องแต่เพียงแผนกเดียว เมื่อทรงมีเวลา มักจะทรงตรวจตราภายในที่ประทับ เช่น บริเวณพระราชอุทยาน การตกแต่งห้อง หรือทุกครั้งก่อนมีงานพระราชทานเลี้ยงพระยาหารแก่ผู้ใด ก็จะทรงรับสั่งเรื่องการจัดงานกับข้าหลวง แล้วทรงเลือกรายการอาหาร สถานที่ หรือรายการแสดง ตลอดจนทอดพระเนตรรายชื่อแขกที่จะรับเชิญด้วยพระองค์เอง

ในการดำเนินการนั้น จะต้องมีสมุดจดพระราชเสาวนีย์เตรียมไว้ให้พร้อม ข้าหลวงผู้รับพระราชเสาวนีย์จะลงชื่อไว้เป็นหลักฐาน โดยจดตามพระราชเสาวนีย์ก่อน แล้วนำส่งหัวหน้ากองมหาดเล็กเพื่อนำไปแจกจ่ายหน้าที่กันต่อไป หากเป็นการพระราชทานเลี้ยงชาวต่างประเทศ ก็มักจะทรงเลือกอาหารไทย โดยมีพระราชเสาวนีย์ให้ปรุงรสอ่อน ๆ เช่น แกงหรือยำต่าง ๆ เนื่องจากชาวต่างประเทศมิค่อยคุ้นเคยกับอาหารรสเผ็ดจัด และหากเป็นการพระราชทานเลี้ยงคนไทยด้วยกัน ก็มักจะทรงเลือกอาหารจีนจากภัตตาคารให้มาจัดทำโต๊ะอาหารภายในพระราชฐาน

การเลือกสถานที่สำหรับพระราชทานเลี้ยงบุคคลต่าง ๆ นั้น ทรงโปรดให้มีการบริการแบบไทยแท้เพื่อการต้อนรับชาวต่างชาติ การแสดงก็เช่นเดียวกัน มักจะทรงเลือกการแสดงที่สะท้อนถึงวัฒนธรรมไทยอันอ่อนช้อยและงดงาม และเพื่อให้สอดคล้องกับบรรยากาศ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ก็มักจะทรงฉลองพระองค์ด้วยชุดผ้าไหมไทย ทรงกระเป๋าย่านลิเภาซึ่งเป็นผลิตผลจากฝีมือชาวบ้านคนไทยทั้งสิ้น และหากทรงเห็นว่าสะดวก ก็จะทรงแนะนำผลิตภัณฑ์พื้นเมืองฝีมือคนไทยให้ชาวต่างชาติได้รู้จักด้วย

หลังจากทรงเตรียมงานในด้านการเลือกสถานที่ รายการอาหาร หรือสิ่งอื่น ๆ แล้ว เมื่อถึงวันพระราชทานเลี้ยง ก่อนถึงเวลางาน จะทรงให้ข้าหลวงผู้ใกล้ชิดออกตรวจตราความสะอาดเรียบร้อย และเข้ามากราบบังคมทูลถวายรายงานทุกครั้ง จากนั้นจะทรงกำชับให้นางสนองพระโอษฐ์ นางพระกำนัล และข้าราชบริพารต่าง ๆ ให้ดูแล ต้อนรับ หรือทักทายแขกที่มาร่วมงาน โดยเฉพาะผู้ที่อาจรู้สึกเก้อเขินเพราะไม่รู้จักผู้ใด ราวกับเข้ามาอยู่ท่ามกลางคนแปลกหน้า ทั้งนี้เพราะทรงห่วงใย เกรงว่าผู้ร่วมงานจะรู้สึกเหงาหรือไม่มีเพื่อน

เมื่อเสด็จฯ เข้ามาในงานแล้ว พระองค์จะทรงมีพระราชปฏิสันถารกับแขกผู้อาวุโสก่อน แล้วจึงไปยังผู้น้อยอย่างทั่วถึง แสดงถึงพระราชอัธยาศัยอันงดงามและเปี่ยมด้วยพระเมตตา